Είναι το σημαντικότερο από την οικογένεια των καροτενοειδών και το πιο αποτελεσματικό στην εξουδετέρωση των ελεύθερων ριζών που ευθύνονται για τη γήρανση και την οξείδωση των κυττάρων. Εναποτίθεται σε αρκετά οργανικά συστήματα του ανθρώπινου σώματος, όπως στο συκώτι, στους πνεύμονες, στα γεννητικά όργανα, στο παχύ έντερο και, φυσικά στο δέρμα και παρουσιάζει πολλές και σημαντικές δράσεις.
Το συναντάμε σε πλειάδα κόκκινων φρούτων, όπως στην τομάτα, το καρπούζι, την παπάγια και τα κόκκινα καρότα, όχι όμως και στις φράουλες και τα κεράσια. Μικρές ποσότητες λυκοπένιου περιέχουν ακόμα το καρπούζι, το πεπόνι και το γκρέιπφρουτ.
Ιδιαίτερα τα προϊόντα που προκύπτουν από την επεξεργασία της τομάτας είναι πλουσιότατα σε λυκοπένιο, καθώς η διαδικασία παραγωγής τους απελευθερώνει τα θρεπτικά στοιχεία της τομάτας και τα καθιστά ευκολότερα απορροφήσιμα από τον οργανισμό μας. Έτσι, καταλήγουμε στο συμπέρασμα πως οι πλέον πλούσιες πηγές λυκοπενίου είναι η μαγειρεμένη ή τριμμένη τομάτα, ο τοματοχυμός και ο τοματοπολτός.
Μυστικό για την απορρόφησή του είναι το μαγείρεμα, ώστε να διασπαστεί από τα κύτταρα της τομάτας και η κατανάλωση μαζί με ελαιόλαδο, καθώς χρειάζεται απαραίτητα λίπος για να αφομοιωθεί από τον οργανισμό.
Η αποτελεσματικότητα του λυκοπενίου ως συμμάχου υγείας δρα προστατευτικά ενάντια σε αρκετές μορφές καρκίνου (λχ. ανώτερου και κατώτερου πεπτικού συστήματος, μαστού, ωοθηκών, τραχήλου της μήτρας, προστάτη) σε ποσοστό που φτάνει ακόμα και το 40%, με την τακτική κατανάλωση τομάτας (κυρίως βιολογικής) να σημειώνεται ψηλά στη λίστα των τροφίμων που το περιέχουν.
Επιπλέον, το λυκοπένιο φαίνεται να «προστατεύει» την «κακή» χοληστερόλη (LDL) από την οξείδωση, πράγμα που σημαίνει ότι προστατεύει τις αρτηρίες από την αθηρωματική πλάκα και αποτρέπει το σχηματισμό θρόμβων στο αίμα. Ταυτόχρονα, αυτό μεταφράζεται σε μειωμένες πιθανότητες καρδιακής προσβολής (εμφράγματος) και σε σχεδόν 55% μικρότερο κίνδυνο αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου (ΑΕΕ), σύμφωνα με φινλανδική μελέτη. Η εν λόγω ιδιότητα δε, ενισχύεται σημαντικά από την ύπαρξη της λουτεΐνης, ενός άλλου καροτενοειδούς που απαντάται στο σπανάκι και το καλαμπόκι.
Όμως η θετική επίδρασή του δεν περιορίζεται εδώ. Το ανοσοποιητικό σύστημα ενισχύεται αξιόλογα, αφού όπως αποδεικνύεται από κλινικές μελέτες τα λευκά αιμοσφαίρια όσων τρώνε τομάτες είναι κατά πολύ ανθεκτικότερα απέναντι στις οξειδωτικές βλάβες σε ποσοστό 33% έως και 42%!
Επιπρόσθετα, αξίζει να σημειωθεί ότι βοηθά στην πρόληψη του εκφυλισμού της ωχράς κηλίδας και την εκδήλωση καταρράκτη στους ηλικιωμένους, που αποτελεί την κυριότερη – ίσως – αιτία τύφλωσης στην «τρίτη ηλικία».
Τέλος, προλαμβάνει την εμφάνιση του φαινομένου της προεκλαμψίας στην περίοδο της εγκυμοσύνης και την οστεοπόρωση, επιδρά στην ανδρική στειρότητα και αποτρέπει την εμφάνιση του διαβήτη τύπου ΙΙ.